نویسنده سیمای ارزگان از کوههای سر به فلک کشیده ارزگان شمالی

منبع : شبکه افغانستان قلب آسیا

در اين اواخر كتاب «سيماي ارزگان» از پژوهش‌هاي تاريخي و تراوشات خامه وزين ايشان، به ديار فرهنگ و ادب قدم نهاد، در گفتگويي علمي و صميمي  با ايشان ديدگاه‌هاي وي را در برخي مسايل پژوهشي از جمله روند تدوين كتاب سيماي ارزگان جويا شديم، كه در ذيل مرور مي‌كنيم.

  شبكه افغانستان قلب آسيا: جناب آقاي توسلي لطف كنيد، خود تان را براي خوانندگان ما معرفي كنيد.

 غرجستاني: بنام خداوند دانا و توانا. ضمن تشکر از سایت افغانستان قلب آسیا. اسم من محمد و تخلصم توسلی است که در دنیایی مجازی بنام توسلی غرجستانی شناخته می شوم. زادگاهم کوههای مغرور و سر به فلک کشیده ارزگان شمالی (دایکندی) است. در یک صبح سرد زمستانی 1350 آنگونه که می گویند چشم به آسمانی آبی در محیط یک خانواده مذهبی و روحانی گشودم و تا سن هفت سالگی مثل هزاران بچه هزارستان با سرگرمی های طبیعی ( سنگ ریزه ها، خاک‌ها و چوب‌ها) بازی کرده و روزها و شب‌ها را اینگونه سپری می کردم. از هفت سالگی به مکتب قدیم گام نهادم و در سن سیزده سالگی (1362) به خواندن صرف میر آغاز کردم که خود آغاز رو آوری به معارف اسلامی بود. الآن فارغ التحصیل سطح چهار و دارای کارشناسی اقتصاد و معارف اسلامی هستم.    

 افغانستان قلب آسيا: از شيوة تدوين، محتويات، و نوآوري‌هاي« سيماي ارزگان» ‌براي ما بيان بفرماييد.

 غرجستانی: هرچند محتوای اصلی این کتاب را حوادث صد ساله اخیر هزارستان بخصوص ارزگان تشکیل می دهند اما پرداختن به قضایای فرعی و لازم علاوه بر حوادث اصلی این منطقه شاکله کتاب را می سازند. حوادث دوران عبد الرحمان خان و پیامدهای ناگوار آن بخشی مهمی از این کتاب را تشکیل می دهند. علاوه بر آن قیام‌های که بعد از شکست ارزگان در این خطه در زمان حاکمیت نادر خان و ظاهر خان به وقوع پیوسته اند، فصل دیگر از این کتاب را به خود اختصاص داده است که می توان به طور نمونه به قیام ابراهیم خان گاسوار، نجف بیگ شیرو و ملا خداداد لورو اشاره کرد. فصل‌های ششم و هفتم به مراکز علمی- فرهنگی و آماری از دانش‌آموختگان و دانش‌پژوهان این خطه اشاره دارد که بخش مهمی از کتاب تلقی می‌گردد زیرا تا هنوز هیچگونه آمار رسمی و پژوهشی از مراکز علمی و فرهنگی و آمار جامعی از دانش‌آموختگان این خطه از سوی هیچ نهاد و ارگانی داخلی و خارجی ارایه نگریده است. (متأسفانه این کار در ولایات و مناطق دیگر نیز تا هنوز انجام نگردیده است) در این کتاب سعی گردید که این کار به طور مستند و واقعی و برای اولین بار انجام شود.

 افغانستان قلب آسيا: چه مشكلات و دشواري‌هاي را شما در تدوين و تأليف سيماي ارزگان پيش‌ رو داشتيد؟

 غرجستانی: هر کاری دشواری‌های مخصوص به خودش را دارد اما کار فرهنگی بیش از همه مشکلات و چالشهای را برای یک پژوهشگر به ارمغان می‌آورد. بیش از همه مشکلات که گریبانگیر ما بود، جمع آوری اطلاعات و داده‌های خام فصل‌های شش و هفت بود. این فصول با توجه به عدم منابع، بیشترین مشکلات را در راه پژوهشم ایجاد نمود. جمع آوری اطلاعات متقن در مورد حوزه‌های علمیه، مکاتب دولتی و سابقه آن و همچنین جمع آوری اطلاعات در مورد دانش‌آموختگان و دانش‌پژوهان کاری بسیار تاقت فرسا و چالش برانگیز بود. جمع آوری حدود 600 مشخصه با اطلاعات ریز دانش آموختگان و دانش پژوهان و عدم دسترسی به برخی از آنان با توجه به گستره کار، ما را با مشکل عظیمی روبرو کرده بود که متأسفانه برخی اندکی از این عزیزان حتا به صورت حضوری نیز حاضر به ارائه اطلاعات و مشخصات مورد نظر نبودند. البته در همین جا از دوستان فرهیخته‌ای حوزوی و دانشگاهی که لطف نموده در این مورد کمال همکاری را ارایه دادند؛ تشکر و سپاسگزاری می‌گردد. بنابراین اگر دوستان فرهیخته که مشخصات شان در این کتاب گردآوری و ثبت نگردیده است، به دو دلیل می تواند باشد: 1. عدم دسترسی به این عزیزان. 2. ناقص بودن مشخصات آنها. با توجه به معیاری که در نظر داشتیم (مشخصات کامل و جامع) از ثبت مشخصات ناقص آنان اجتناب گردید. لذا امیدوارم که درآینده با حوصله مندی بیشتر این کار صورت بگیرد.   

 افغانستان قلب آسيا: اين اثر را مي‌توانيم نسبت به آثار تاريخي در اين موضوع، يك رويكرد تطبيقي ياد كرد؟ يا دايرة وسيع و كامل‌‌تر را در مورد هزاره‌ها خصوصاً در ارزگان، تبيين نموده است.

 غرجستانی: البته در مورد افغانستان و همچنین در مورد هزارستان کتابهای به رشته تحریر درآمده اند اما در کتاب حاضر بخشی از تاریخ هزارستان (ارزگان) به صورت منسجم و سهل الوصول از منابع مختلف تنظیم شده است و همینگونه ارائه قیامها در زمان نادر خان و ظاهر خان در راستای تکمیل کردن بخش قبلی صورت گرفته است. بخشی دیگر کتاب به وضعیت فرهنگی ارزگان از جنبه های مختلف و ترسیم چشم انداز مثبت برای این خطه که کاملا بدون سابقه می‌باشد، پرداخته است. که می توان از این پتانسیل در راستای توسعه همه جانبه استفاده کرد.

 افغانستان قلب آسيا:از ساير فعاليت‌هاي علمي و فرهنگي تان در حوزه‌هاي مختلف براي ما بگوييد.

 غرجستانی: فعلا طرح های را مد نظر دارم که اگر خدا بخواهد و وضعیت موجود اجازه بدهد در این راستا گامهای ولو اندک بردارم. از جمله پیرامون طرح تحقیقاتی "توسعه مناطق روستایی افغانستان و نقش آن در توسعه اقتصاد ملی افغانستان" کار می‌کنم که امیدوارم به نتیجه برسد و شاید گام کوچکی باشد در راستای ارائه راهکار مفید برای توسعه مناطق روستایی افغانستان. در حال حاضر مطالعات پراکنده در مورد صنایع تبدیلی و واحدهای کوچک اقتصادی زود بازده از کشورهای موفق در این زمینه انجام می‌دهم که امیدوارم به فرجام برسد. از جمله کارهای که تا هنوز انجام شده است گرد آوری تقریبا هزار حدیث از پیامبر اعظم (ص) در موضوعات اقتصادی در 320 صفحه وزیری می باشد که در صورت فراهم شدن شرایط، چاپ خواهد گردید.

در حوزه دین، سیاست، اجتماع، فرهنگ و اقتصاد نیز برخی اوقات مقالات تحلیلی در سایت های مختلف و تارگاه خودم به نشر می رسانم که تا کنون بیش از هفتاد عنوان مقاله و تحلیل منتشر شده است.

 افغانستان قلب آسيا: حضرتعالي به عنوان يك نويسنده و پژوهشگر در عرصه تاريخ، سياست، اقتصاد و...، چه توصيه و پيشنهادي را به اهل تحقيق و پژوهش، بخصوص به نويسندگان پرتلاش و فعال كشور ما داريد؟

 غرجستانی: بنده کوچکتر از آنم که به فرهیختگان و پژوهشگران گرامی توصیه‌ای داشته باشم اما به عنوان یک پیشنهاد مطرح می‌شود که اگر دوستان فرهیخته، پژوهشگر و فعال در زمینه علمی – فرهنگی مطالعات شان را به صورت راهبردی و مطالعات تطبیقی در زمینه‌های مختلف در حوزه‌های بکر و کار نشده کشور عزیز ما افغانستان متمرکز کنند بسیار مثمر خواهند بود. این کار می تواند هم جنبه ابداعی برای پژوهشگران ما داشته باشد و هم به عنوان یک راهکار در حل مسایل مختلف آتی کشور مطمح نظر قرار گیرد. 

 افغانستان قلب آسيا: اين سؤال كه مي‌پرسم شخصي است، كلمة(غرجستاني) بكار رفته در تخلص تان، با چه انگيزه انتخاب شده است؟

 غرجستانی: غرجستان روزگاری جزو برجسته از خراسان بزرگ که افغانستان امروزی نیز بخشی از حوزه آن محسوب می گردید؛ شمرده می شد. آنگونه که برخی از تاریخ نگاران نوشته اند؛ غرجستان در آن روز کاربرد هزارستان امروز را داشت که از زمین داور تا بلخ و از کابل تا هرات را احتوا می کرد و برخی از مورخین محدوده آن را مناطق بین غور و غزنی، کابل و کندهار می دانند. به هر لحاظ بنده بخاطر پیوند با گذشته این تخلص را برای خود برگزیدم.  

 افغانستان قلب آسيا: با تشكر از جناب‌عالي كه وقت تان را در اين مصاحبه به ما داديد.

 غرجستانی:  از شبکه افغانستان قلب آسیا و همچنان از دست اندرکاران و مدیریت آن کمال تشکر را دارم که جهت اطلاع رسانی و کارهای فرهنگی در این دنیای وانفسا قدم به اطلاع رسانی مفید گذاشته است.