ارزگان شمالی در ادبیات معاصر

ارزگان شمالی پس از جدایی دایکندی از پیکره ارزگان وارد ادبیات معاصر کشور شده است.

نویسندگان بسیاری این ادبیات را در گفتمانهای مختلف فرهنگی - اجتماعی و سیاسی به کار برده اند

در اینجا ای مقاله علی پیام یکی از نویسندگان این خطه سربلند بکه این واژه را در ادبیات خویش به کار برده می پاوریم :

در گفت و شنودی با علمای افغانستانی درباره نیمه شعبان در افغانستان

آیین های مذهبی نیمه شعبان در افغانستان

علی پیام

نیمه ماه مبارک شعبان برای بخشی از مسلمانان روز مبارک و میمونی است. خصوصا برای شیعه های دوازده امامی. این دسته از مسلمانان این روز را به خاطر تولد دوازدهمین امام شان گرامی می دارند و در شب و روز این روز آئین های مذهبی و مراسم و مناسک خاص اجرا می کنند. قابل یادکرد است که این آئین ها و مراسم و مناسک و اعمال خاص مذهبی از نظر جامعه شناسی مذهبی پیروان شیعه دوازده امامی جای شایسته ای دارد.

قابل یادکرد است که این آئین ها و مراسم و مناسک و اعمال خاص مذهبی از نظر جامعه شناسی مذهبی پیروان شیعه دوازده امامی جای شایسته ای دارد.

از آنجا که آیین های مذهبی و مراسم و مناسک و اعمال خاص، عناصر فرهنگی یک سرزمین و یک کشور را نشان می دهد، در این نوشته سعی کرده ایم به مراسم و مناسک مردم شیعه دوازده امامی افغانستان نگاهی بیندازیم.

از  این رو سراغ چند تن از علما و طلاب علمای دینی مستقر در جامعه الاسلام (حوزه علمیه کابل) رفتیم و گفت و شنودی با آنان در باره مراسم و اعمال خاص ویژه نیمه شعبان داشتیم.

برای اینکه این نوشته نماینده جاهای مختلف شیعه نشین افغانستان باشد، مصاحبه شونده ها از ولایات کابل، هلمند، دایکندی، بامیان و مزار شریف می باشند.

صبح روز است. به محله پل سوخته به جامعه الاسلام (حوزه علمیه کابل) مدرسه آیت الله العظمی محقق کابلی می روم.
 
ابتدا سراغ مسؤولین این حوزه علمیه را می گیرم. آقای سردار علی محسنی، از ولایت دایکندی و عضو دفتر بیت آیت الله محقق کابلی است. سراغ وی را می گیرم.

محسنی در مقطع خارج فقه و اصول و کفایه مشغول تحصیل است. ضمناً در رشته تعلیم و تربیه پوهنزی (دانشکده) ادبیات نیز فارع التحصیل شده است.

از وی می پرسم درباره مراسم و مناسکی که شیعه های افغانستان در نیمه شعبان برگزار می کنند، بگوید. محسنی می گوید: "ولایات مختلف افغانستان مراسم متفاوت دارند. ولایت دایکندی (ارزگان شمالی) کدام مراسم خاص ندارند. اما از هفت و هشت سال بدین سو مراسم خاص رواج شده است. در این روز جشن می گیرند. در مدارس دینی مراسم می گیرند. و در این روز خانمها روزه می گیرند."

سپس راجع به مراسم و آیین مذهبی شیعه های دوازده امامی ولایت "میدان- وردک" در نیمه شعبان اشاره کرده می گوید: "تا جایی که من دیده ام در پانزده شعبان مردم در منبرها و تکیه خانه ها جمع می شوند و "کوچه" (حلیم) درست می کنند. مراسمی مانند سخنرانی توسط علما، سرود، اشعار توسط مدارس و متعلمین (شاگردان مکاتب) اجرا می شوند. محور صحبنها و مراسم و آئین مذهبی را غیبت امام زمان، شخصت امام زمان تشکیل می دهند. و بعد از این مراسم بزکشی نیز اجرا می گردد."

از آقای محسنی درباره نقش پانزده شعبان در سلامت جامعه می پرسم می گوید: "اینکه مصلح کل می آید و باید جامعه را از فقر نجات بدهد، قطعاً همه مردم که به انتظار مصلح کل باشد، این روز تأثیراتش را برای اصلاح جامعه و فقر و فساد جامعه دارد."

از محسنی می پرسم که پیروان حنفی در روز نیمه شعبان کدام برنامه این دارند؟ پاسخ می دهد: "سنی های افغانستان نیز این روز را مبارک می داند. منتها سنی ها با شیعه ها تفاوت نظر دارند."

آقای محمدباقر یزدانی، از ولایت میدان وردک، مقسم شهریه آیت الله کابلی که در مقطع خارج فقه و اصول و کفایه تحصیل می کند، در پاسخ این سؤال که حنفی ها راجع به نیمه شعبان چه نظری دارد؟

می گوید: "از نظر سنی ها محمد ابوحنفیه غازی می اید. برخی از آنان معتقدند که امام اعظم می اید. به هر حال سنی ها نیز معتقدند که یک مصلح کل می اید. منتها با این تفاوت که من شیعه دوازده امامی معتقدم که مصلح کل حضرت مهدی است."

یزدانی اضافه می کند: "مردم نیمه شعبان را عید برات می گویند. این روز را تجلیل می کنند. در این روز مراسم نیزه بازی اجرا می کنند. سعی می کنند در این روز عقد صورت بپذیرد."

نظر آقای یزدانی را راجع به این سؤال که دیدگاه مصلح کل چه تأثیری در محو فساد دارد؟ می گوید: "بحث مدینه فاضله و یا اتوپیای یونانی و یا جهانی شدن و انگیزه جهانی شدن همه اش در راستای آرمانهای حکومت جهانی است. حکومت جهانی حضرت منجی عالم (عج) نیز نیز ایجاد حکومت جهانی است که در برنامه آن امحای ظلم و تبعیض باشد."

سپس سراغ محمدداوود کاشفی از اهالی ولایت غزنی شهر اولیای خدا و سرزمین ابوریحان بیرونی و سنایی و سلطان محمود سبکتکین می روم. او محصل سطوح عالیه در جامعه الاسلام است. راجع به مراسم و آئین مذهبی نیمه شعبان در زادگاهش می گوید: "نیمه شعبان را به ارتباط عقیده به مصلح و منجی جشن و سرور می گیریم. مداحی و سخنرانی و مقاله خوانی داریم. مساجد و تکایا را گلباران می کنیم. کوچه ها را گلباران می کنیم. در ایام جنگ و جهاد تفنگ فیر (شلیک) می شدند. نذورات و خیرات می کنیم."

از کاشفی می پرسم که باور مردم و عقیده مردم راجع به نیمه شعبان چیست؟ می گوید: "مردم معقتدند حتما مهدی مولودی که متولد شده و در عالم غیب است روزی خواهد آمد و روز از پس پرده غیب بیرون می اید و جهان را اصلاح می کند."

از کاشفی می پرسم که پیروان حنفی در زادگاه شما چه برنامه ای دارند؟ پاسخ می دهد: "آنها در مراسم ما شرکت می کنند. در جلسات ما شرکت می کنند. آنان نیز معتقدند که روزی جهان به سوی آبادی و رهایی از جهل و نادانی به پیش می رود. آنها نیز به منجی عقیده دارند. تنها فرقش این است که روی اشخاص فرق قائل هستیم. حنفی ها معتقدند که مصلح محمد حنفیه است. او یک زمان می آید، هر زمانی که خدا بخواهد."

از کاشفی درباره آئین مذهبی این روز می پرسم، می گوید: "در برخی از مناطق کشور و اغلبا شیعه نشین در این روز خوشحالی می کنند. شعر و سخنرانی برپا می کنند. ازانواع میوه ها و لباسهای نو استفاده می کنند. رفت و آمد بین همدیگر می کنند و به یگدیگر مبارکبادی می گویند."

راجع به مهدویت سؤال می کنم، می گوید: "مهدویت یعنی امید به اینده. آینده درخشان. مبارزه با طلم و فساد و از بین رفتن ظلم و جهل و نادانی."

بعد، به سراغ جوانی از سرزمین ساحات شمال افغانستان از دیار مولانا و ناصر خسرو قبادیانی و زردشت می روم. غلامعلی شریفی، طلبه پایه 4 (لمعه و بدایه) از بلخ، ولسوالی (فرمانداری) زاری. ابتدا از وی می پرسم که در زادگاه شما مردم در نیمه شعبان چه مراسمی دارند؟ می گوید: "در زادگاه من، ولسوالی (فرمانداری) عبدلگان، عموم مردم کدام برنامه ای خاص ندارد. اما در مدارس دینی طلاب از مردم دعوت می کنند تا به مجس جشن و سرور شرکت کنند. سپس برنامه های سخنرانی و سرود اجرا می شوند. با این هم مردم در این روز عروسی می گیرند."

راجع به اهمیت نیمه شعبان سؤال می کنم، پاسخ می دهد: "روز پانزده هم شعبان جایگاه خاص در بین مسلمانان دارد.. روز تولد منجی عالم بشریت است. هدف از برگزاری جلسات شناخت سیره مهدی است. اما مردم اطلاع دقیق ندارد. علما کم هستند. مردم عالم ندارند. فقط می داند که امامی زمانی وجود دارد. منقطه من که در حدود دو و نیم هزار خانوار دارد سه عالم وجود دارد. عالم کم است."

سراغ جوانی از سرزمین هلمند دیار "طاق بست" و تریاک و جنگ می رویم. سید روح الله علوی از ولسوالی (فرمانداری) باغران ولایت (استان) هلمند، مشغول تحصیل رسائل و مکاسب است، دیپلمه نیز است. از مراسم و مناسک نیمه شعبان در باغران و زادگاه علوی سؤال می کنم، سید روح الله دلش غنج غم است. می گوید: "در ولسوالی (فرمانداری) باغران ولایت هلمند هیچ برنامه ای نیست. در هلمند به لحاظ امنیتی طلبه ای نمانده است."

از تعداد نفوس شیعه های دوازده امامی باغران می پرسم، پاسخ می دهد: "شیعه های باغران 1000 نفر نفوس دارد.

می پرسم نظرت راجع به مصلح و منجی چیست؟ می گوید: "منجی عالم بشریت یک روزی پیدا خواهد شد. مردم معتقدند که پیامبرانی در قید حیات هستند مانند حضرت الیاس، حضرت خضر نبی و عیسی.

به سراغ "صمد" از ولایت باستانی بامیان؛ سرزمین هزاران معابد و بزرگترین مجسمه های ایستاده در جهان و دیار بوداها می روم. صمد تازه دیپلم گرفته است، کارش صفحه آرایی نشریات است.

صمد از ولسوالی (فرمانداری) ورس است. برعکس هلمند که سرزمین جنگ و تریاک است، بامیان امن ترین ولایت افغانستان است. باشندگان این ولایت عموما شیعه دوازده امامی و هزاره هستند. از وی سؤال می کنم در زادگاه شما مردم در نیمه شعبان چه مراسم و برنامه هایی می گیرند؟ می گوید:"در زادگاه من مردم در نیمه شعبان جشن می گیرند. در دوران جنگها در شب نیمه شعبان تفنگ فیر (شلیک) می کردند. در زادگاه من نذوزات و خیرات می دهند. فعلا بستگی به این دارد که نیمه شعبان در کدام فصلی از سال می اید. در فصل بهار و تابستان مراسم بزکشی و نیزه زنی می شوند. مردم از هر منطقه ای در محله دند ورس جمع می شوند. از هر قشر و قماش اعم از مقامات دولتی. این روز یکی از روزهای عید است."

راجع به باورهای مردمی می پرسم، جواب می دهد: "باور، باور دینی است. زیرا 15 شعبان روز تولد امام عصر است. یکی از مقدس ترین روزهاست."

از صمد می پرسم که نظرت راجع به مصلح چیست؟ می گوید: " جایگاه مصلح در مذهب تعریف شده است. اینکه یکی از امامان زنده و ناظر اوضاع است. و روزی خواهد آمد. و دادگری خواهد کرد. دنیا را یکدست خواهد کرد."

صمد سالهاست در کابل می نشیند. از او درباره مراسم و مناسک مردم در کابل می پرسم، پاسخ می دهد: "تا جایی که من می دانم در کابل مردم در مساجد و تکیه خانه ها مراسم می گیرند و در مطبوعات و رسانه های نوشتاری و دیداری و شنیداری مقالات بسیار می نویسند."

می گویم چه درسی از نیمه شعبان می توان آموخت؟ می گوید: "نیمه شعبان یادآور عدالت و آشتی بین مسلمانان و رفتار و سلوک نیک و تقواست.

به سراغ ضرغام، یکی از مردان مجاهدی می روم که عمرش را در جنگ و جهاد گذرانده است. او از ولایت میدان- وردک است، نزدیکی های کابل. چند سالی است که کابل زندگی می کند. راجع به برنامه های نیمه شعبان می گوید: "مردم در نیمه شعبان جشن می گیرند. منقبت خوانی می کنند. نذر و حلوا بخش می کنند."

می گویم حنفی های همسایه شما چه نظری راجع به نیمه شعبان دارد؟ پاسخ می دهد: "سنی ها معتقدند که امام ابوحنیفه غازی که در ریگ روان گم شده است، ظهور می کند. روزی خواهد آمد. عدالت را برپا خواهد کرد. آنها مراسم نمی گیرند. از روی کتابی که دارد می گوید: مردی می اید. من با برادران حنفی زمین شریک هستیم."

درباره مراسم نیمه شعبان در کابل می پرسم. می گوید: "کابلی ها در تکیه خانه ها جشن می گیرند. نذر می کنند. در سالهای آخر عروسی عمومی در این روز رسم شده است."
منبع :
(ttp://www.zerotime.org/prtcasqi82bqe.la2.html
 

همایش زنان  افغانستان

فراخوان همایش زنان زنان در افغانستان ، فرصتها ،، فرصتها ،  چالشها، و راهکارها

با عرض سلام و خسته نباشید خدمت کاربران محترم و  هموطنان عزیز, مؤسسه فرهنگی بشارت،   کانون فرهنگی آموزشی رسالت، مجمع علمی فرهنگی والعصر و انجمن طلاب خواهران افغانستان (ریحانه) اقدام به برگزاری همایش زنان درافغانستان؛ فرصتها؛ چالشها و راهکارهانموده اند. امید است که نخبگان و نویسندگان عزیز  مطالب شان را از طریق ایمیل فراخوان یا به امیل مسؤول دبیرخانه (nazerzaki@gmail.com)  ارسال نمایند. موضوعات پیشنهادی این همایش قرار زیر می باشد.

نگاه فقهي و حقوقي به مسايل زنان در افغانستان 

نگاه تاريخي به مسايل زنان در افغانستان
نگاه فلسفي و کلامي به مسايل زنان در افغانستان
نگاه تربيتي و آموزشي به مسا يل زنان در افغانستان
نگاه سياسي و اجتماعي به مسايل زنان در افغانستان
نگاه اقتصادي به مباحث زنان در افغانستان
موضوعات تفصیلی در ادامه متن موجود می باشد.
شرایط:
 مقاله بین25 تا 35 صفحه بوده و در جای دیگر عرضه نشده باشد و متناسب با جامعه افغانستانی باشد.
مهلت ارسال مقالات: 15/8/1388    ____    تماس:  7740668 داخلي 309  و 09367396097  و  09124531255   _____ 
  email: asif1354@gmail.com  و nazerzaki@gmail.com